نکات کلیدی:

•  دانشمندان کاملاً نمی ‌دانند که چرا پاسخ به GLP-1ها در بین افرادی که آنها را مصرف می‌ کنند، بسیار متفاوت است.

•  برخی از مزایای GLP-1ها مستقل از کاهش وزن رخ می‌ دهد، بنابراین احتمالاً عوامل متعددی در حصول این مزایا دخیل هستند.

۱۷مه ۲۰۲۵- دکتر دانیل جی. دراکر، در یک سخنرانی کلیدی، گفت: در طول سال ‌ها، اطلاعات زیادی در مورد GLP-1ها به دست آمده است، اما اطلاعات چندانی در مورد اینکه چرا میزان پاسخ به آنها در بین افراد تا حد زیادی متفاوت است، وجود ندارد.

دکتر دراکر، یکی از اولین محققانی که مزایای GLP-1ها را کشف کرد، اظهارات خود را در کنفرانس علمی و بالینی سالانه انجمن غدد درون ‌ریز بالینی آمریکا بیان کرد، جایی که جایزه ی  Kahn-Tan-Faiman Frontiers in Science و Distinction in Endocrinology و اولین عنوان افتخاری استاد انجمن غدد درون‌ ریز بالینی آمریکا را دریافت کرد.

دکتر دراکر، متخصص غدد درون ‌ریز، رئیس مرکز دیابت بنتینگ و بهترین مرکز زیست‌شناسی اینکرتین نووو نوردیسک و استاد بخش غدد درون‌ ریز دانشگاه تورنتو و دارای آزمایشگاهی مستقر در موسسه تحقیقاتی لوننفلد تاننباوم در بیمارستان مونت سینای در تورنتو، گفت:GLP-1ها از پاسخ به پرسش دانشمندان مبنی بر اینکه چرا کسی باید بخواهد به جای "داروی ضد دیابت خوراکی" ، به دسته ‌ای دیگر از داروهای تزریقی درمان خود را تغییر دهد، فراتر رفته و به دسته ای از داروها تبدیل شده اند که فواید بی‌ شماری دارند، از جمله:

•  کاهش آلبومینوری، تصلب شرایین، وزن بدن، فشار خون، مرگ سلولی، فیبروز، گلوکز، تحرک روده، التهاب، استرس اکسیداتیو، تجمع پلاکت ‌ها، لیپمی و ترومبوز پس از غذا؛

•  افزایش جریان خون، بقای سلولی، ناتریورز و پایداری پلاک؛

•  نتایج مثبت در بیماران مبتلا به بیماری ‌های قلبی عروقی، دیابت، بیماری کلیوی، بیماری کبدی، چاقی، آرتروز و آپنه خواب.

او گفت: «در نهایت، ما فقط سعی در کاهش قند خون نداریم، بلکه سعی در کاهش عوارض این بیماری ‌ها داریم».

فواید مستقل از کاهش وزن

دکتر دراکر گفت: «با وجود تحقیقات گسترده ‌ای که در مورد GLP-1ها انجام شده است، این دارو چگونه کار می‌کند؟ واقعیت این است که ما کاملاً نمی ‌دانیم. مدت ‌ها پیش، ما کشف کردیم که لیراگلوتاید (ویکتوزا/ساکسندا، ساخت شرکت نوو نوردیسک) حملات قلبی و سکته مغزی را کاهش می ‌دهد و برای انجام این کار در موش ‌ها نیازی به کاهش قند خون یا وزن بدن ندارد. ما آموخته ‌ایم که بسیاری از فوایدGLP-1 ها در انسان نیز مستقل از کاهش وزن هستند که جالب است».

او گفت: حتی آلبیگلوتاید (تانزئوم، ساخت گلاکسواسمیت‌ کلاین) که به دلیل عدم موفقیت در کاهش قند خون و وزن به خوبی سایر GLP-1ها نبود و از بازار خارج شد، خطر ابتلا به عوارض جانبی عمده قلبی عروقی (MACE) را در مقایسه با دارونما 22 درصد کاهش داد، با وجود اینکه هیچ تفاوتی بین گروه ‌ها از نظر کاهش وزن وجود نداشت.

او گفت: «در حدود ۱۰سال پیش، ما هیچ دارویی برای دیابت نداشتیم که MACE را کاهش دهد، و اکنون، با کاهش ۲۲درصدی، ما آن را از بازار جمع کردیم».

علاوه بر این، ۲۰درصد کاهش خطر MACE که در آزمایش SELECT سماگلوتید(Wegovy، ساخت Novo Nordisk) مشاهده شد، در بیمارانی که در پایین‌ ترین چارک کاهش وزن و بالاترین چارک بودند، یکسان بود.

دکتر دراکر گفت: تمرکز اصلی تحقیقات فعلی این است که چگونه GLP-1ها بر مغز تأثیر می‌ گذارند، زیرا نشان داده شده است که آنها افسردگی، اضطراب و اختلالات مصرف مواد را در تجزیه و تحلیل‌ های دنیای واقعی کاهش می ‌دهند.ثابت شده است که این فرضیات که GLP-1ها به دلیل ایجاد حالت تهوع، استفراغ و اسهال در بیماران سبب غذا خوردن کمتر شده و باعث کاهش وزن می ‌شوند، نادرست است.

او افزود: «حتی کسانی که هرگز چنین عوارضی را تجربه نمی کنند، همچنان ۹۰درصد از مزایای کاهش وزن را از تیرزپاتید(Zepbound، Eli Lilly) دریافت می کنند. همین داده‌ها در مورد سماگلوتید نیز وجود دارد. بله، ما باید به عوارض جانبی گوارشی توجه کنیم، اما این تمام ماجرا نیست».

فرصتی عالی برای تحقیقات آینده

سایر سوالات کلیدی در مورد GLP-1ها که باید به آنها پاسخ داده شود این است که چه زمانی مصرف آنها باید متوقف شود و یا آیا قطع مصرف آنها مناسب است یا خیر، و چرا چنین تنوع گسترده‌ ای در نحوه پاسخ بیماران به آنها وجود دارد.

او گفت: عقیده رایجی که می ‌شنوید این است که همهپس از قطع مصرف GLP-1 خیلی سریع به وزن قبلی خود برمی ‌گردند، و اکثر افراد حتی بیشتر از زمانی که شروع به مصرف دارو کردند، دوباره وزن اضافه می ‌کنند و این می ‌تواند برای برخی افراد اتفاق بیافتد. اما به داده‌های SURMOUNT-4 نگاه کنید. یک سال پس از قطع مصرف تیرزپاتید، ۴۶ درصداز افراد هنوز موفق به حفظ حداقل ۱۰ درصداز کاهش وزن خود شدند و تقریباً ۲۵ درصداز افراد حداقل ۱۵ درصداز کاهش وزن خود را حفظ کردند. آیا روزی می ‌توانیم یک آزمایش در مطب ها داشته باشیم که بتوانیم بگوییم من می ‌دانم چه اتفاقی برای شما خواهد افتاد، شما یک فرد با پاسخ عالی یا یک فرد با پاسخ ضعیف به این داروها خواهید بود، شما فردی خواهید بود که پس از قطع مصرف دارو به سرعت به وزن قبلی خود بازمی ‌گردید یا می ‌توانید وزن خود را حفظ کنید. این یک فرصت عالی برای تحقیقات در آینده است».

دکتر دراکر گفت: تحقیقات ژنتیکی در این زمینه نتوانسته‌ اند یک واریته ی ژنتیکی‌ را پیدا کنند که این تفاوت‌ ها را در پاسخ به GLP-1 توضیح دهد. این بدان معنا نیست که ما هرگز نخواهیم فهمید که چرا، اما به این معنی است که امروز، حتی با علم اومیکس بسیار قدرتمند، درک این تنوع در پاسخ بین فردی بسیار دشوار است.

منبع:

https://www.healio.com/news/endocrinology/20250516/after-decades-of-research-we-dont-fully-know-how-glp1s-work